Çîrokên Matematîkê

Renas, Bawer û Zelal

Du bira û xwişka wan a biçûk, Renas, Bawer û Zelal, li bajar û gundên Kurdistanê digerin û di her çîrokê de têgeheke matematîkê dibînin: pira deh derî, bircên Amedê, demjimêra Fîl, kela Wanê… Bîst û pênc pirtûk, pênc ast (pêşdibistan û pola 1–4), her yek li gorî bernameya dersê.

Sepan di gerokê de dixebite; li ser tablet û telefonê bi «Li ser ekrana malê zêde bike» tê sazkirin û bê înternet jî kar dike. Di sepanê de: deng (Nurê û Nebêz), peyva ku tê xwendin ronî dibe, li ser peyvê bitikîne wateya wê bibîne, bi pênûsê nîşe bike, dengê xwe tomar bike.

Pirtûk

Bîst û pênc çîrok, pênc ast

Her pirtûk têgehekê hîn dike û di cihekî dîrokî de derbas dibe. Pirtûk wê bên çapkirin; heta wê demê di sepanê de tên xwendin (bi deng). Sepan bi şîfre ye; şîfre ji amadekaran tê xwestin.

Pêşdibistan 4–6 salî

Pira Deh Derî — berg 1

Pira Deh Derî

Çîrokeke jimartinê

Jimartin · Pira Deh Derî, Amed

Birca Belek — berg 2

Birca Belek

Çîrokeke şêweyan

Şêwe · Birca Belek, Cizîr

Pênc Kevir — berg 3

Pênc Kevir

Çîrokeke pêncan

Hevaltiyên Pêncan · Li ber çêm; lîstika pênc keviran (Pêncokanê, Pêncberkanê, Dohkanê)

Xaniyên Herranê — berg 4

Xaniyên Herranê

Çîrokeke teşeyan

Teşe · Herran (Riha): xaniyên sertûj

Pîrê û Çûk — berg 5

Pîrê û Çûk

Çîrokeke heftan

Heft, Pêşî û Paşê · Çîroka gelêrî: Pîrê û Çûk

Pola 1 5 pirtûk

Pira Miradê — berg 6

Pira Miradê

Çîrokeke zêdekirin û kêmkirinê

Zêdekirin û Kêmkirin · Pira dîrokî ya li ser Çemê Miradê, Mûş

Pira Malabadê — berg 7

Pira Malabadê

Çîrokeke pîvandinê

Pîvandin · Pira Malabadê, li ser Çemê Batmanê, nêzîkî Farqînê (Amed)

Sî û Yek Tîp — berg 8

Sî û Yek Tîp

Çîrokeke kom û kertîkan

Kom û Kertîk · Dibistan, Roja Zimanê Kurdî (15ê Gulanê); kovara Hawar (Şam, 1932)

Girê Mirazan — berg 9

Girê Mirazan

Çîrokeke gilover û jimartinê

Gilover û Jimartin · Girê Mirazan (Riha)

Minareyên Bidlîsê — berg 10

Minareyên Bidlîsê

Çîrokeke jimartin û kertîkan

Jimartin û Venêrîn · Bidlîs: kel û minareyên kevn

Pola 2 5 pirtûk

Bircên Amedê — berg 11

Bircên Amedê

Çîrokeke dehane û yekaneyan

Dehane û Yekane · Sûra Amedê, Deriyê Çiyê

Demjimêra Fîl — berg 12

Demjimêra Fîl

Çîrokeke demjimêran

Demjimêr · Cizîr, li ber Dîcleyê; Demjimêra Fîl a Îsmaîlê Cizîrî

Li Zozanan — berg 13

Li Zozanan

Çîrokeke xişte û nîgarê

Xişte û Nîgar · Zozanên Çewlîgê; keriyê pez, konên reş, bêrî

Du Ejdehayên Cizîrê — berg 14

Du Ejdehayên Cizîrê

Çîrokeke cot û sîmetriyê

Cot û Sîmetrî · Cizîr: deriyê Mizgefta Mezin

Barê Xwê — berg 15

Barê Xwê

Çîrokeke nîv û wekheviyê

Nîv û Kîlogram · Mûş: çîroka gelêrî ya barê xwê

Pola 3 5 pirtûk

Kela Wanê — berg 16

Kela Wanê

Çîrokeke carkirin û parkirinê

Carkirin û Parkirin · Kela Wanê û nivîsa sêzimanî ya li ser zinêr; Behra Wanê

Serê Salê — berg 17

Serê Salê

Çîrokeke parjimaran

Parjimar · Dêrik (Mêrdîn), şeva Serê Salê

Tîrêja Tiloyê — berg 18

Tîrêja Tiloyê

Çîrokeke salnameyê

Sal, Meh û Roj · Tilo (Sêrt): tirb, birc û dîwarê Îbrahîm Heqî; 21ê Adarê û 23yê Îlonê

Kumbeta Heskîfê — berg 19

Kumbeta Heskîfê

Çîrokeke ton û kîlometreyan

Ton û Kîlometre · Heskîf: Kumbeta Zeynel Beg, li ber Dîcleyê

Solên li ber Derî — berg 20

Solên li ber Derî

Çîrokeke hejmarên cot û fer

Hejmarên Cot û Fer · Şevbuhêrka gund: solên li ber derî

Pola 4 5 pirtûk

Qesra Bazîdê — berg 21

Qesra Bazîdê

Çîrokeke hejmarên mezin

Hejmarên Mezin û Kêmkirin · Qesra Îshaq Paşa, Bazîd (Agirî); tirba Ehmedê Xanî

Stêrka Xelatê — berg 22

Stêrka Xelatê

Çîrokeke sîmetrî û rûdorê

Sîmetrî, Goşe û Rûdor · Xelat (Bidlîs), li kêleka Behra Wanê; kargeha hosteyekî kevirtraş

Mamika Qazan — berg 23

Mamika Qazan

Çîrokeke nîv û çaryekan

Nîv, Çaryek û Stratejî · Amed, li ber Pira Deh Derî; du mamikên gelêrî: refa qazan (36) û jina hêkfiroş (7)

Derbik — berg 24

Derbik

Çîrokeke xişte û nîgaran

Xişte û Nîgar · Nisêbîn: lîstika Derbik

Amêdî — berg 25

Amêdî

Çîrokeke rûdor û rûberê

Rûdor û Rûber · Amêdî (Dihok, Başûrê Kurdistanê): bajarê li ser gir

Ji bo mamoste û dê û bavan

Pirtûk çawa tên bikaranîn?

  • Bi hev re bixwînin. Her du rûpelan pirseke Bipirse heye: pirsê bike û bersiva zarok guhdarî bike. Lêkolîn dibêjin fêde ji axaftina li ser pirtûkê tê, ne ji pirtûkê bi tenê.
  • Peyvên sor têgehên matematîkê ne. Wateya wan di ferhengoka dawiya pirtûkê de ye; di sepanê de li ser peyvê bitikîne.
  • Rûpela dê û bavan (r. 23) fikra sereke ya pirtûkê û çalakiyeke malê dide.
  • Ast li gorî bernameya dersê ye (Maarif 2024 û 2018): pêşdibistan 1–20, pola 1 heta 20, pola 2 heta 100, pola 3 heta 1000, pola 4 şeş xane.

Weşanxane: Gav bi Gav · Amadekar: Yılmaz Mutlu û Mehmet Sır · Sêwirandina sepanê: Prof. Dr. Yılmaz Mutlu · Wêne bi kodê hatine çêkirin (wêneyên vektorî).